ÑÖÔØNG TRAÀN ÑAÂU COÙ GÌ VUI

Soaïngiaû laø ai?

Soaïngiaû cuõng nhö caùc baïn:

 Cuøng chung soá kieáp long ñong, [Caàm vieát vieát taø, caàm cung cung gaãy]

                                                                 Xoùt xa beøo boït, ñau loøng nöôùc non. [Thaân beøo boït troâi daït qua California]*

Phöông Thaûo

N’ Everest

*    Duø Toångthoáng hay ngöôøi thöôøng cuõng tònaïn nhö nhau.

Coù laàn daïñaøm vôùi ThöôïngToïa ThíchTaâmGiaùc, soaïngiaû öùngkhaåu ngaâm cho Thöôïng Toïa nghe:

                                              Traéng ñeâm thao thöùc, hoàn vöông vaán,

                                              Buoàn vaây töù phía, oâi laø buoàn....

Phöông Thaûo

N’Everest

ThöôïngToïa nhìn taùcgiaû baèng caëp maét “töøbi”.     ThöôïngToïa khuyeân soaïngiaû ñi tu.  

Soaïngiaû göôïngcöôøi, imlaëng, vì soaïngiaû laø Kytoâhöõu.                Soaïngiaû baâygiôø vaãn coøn

“thaothöùc trong ñeâm”, coøn ThöôïngToïa ñaõ ñeán beán bìnhminh roài.       Coù duyeân seõ coøn gaëp laïi nhau trong coõi loøng voâbieân...      Duø cho phaâncaùch aâmdöông ñoâingaõ...

Höôngkhoùi taän ñaùyloøng naøy, bay theo maâygioù ñeán cuøng coánhaân.

Coù ngöôøi hoûi soaïngiaû laø ai? Soaïngiaû laøm ñöôïc vieäc gì?

Kính thöa caùc baïn:

  Thö sinh chính baïn gia haøn,

                                                       Traêng xuyeân maùi raùch hoàn traøn yù thô...

Phöông Thaûo

N’ Everest

LyùBaïch ngheøo coøn coù tieàn mua röôïu tieâusaàu, coù tieàn saém ñao cheùm nöôùc chôi cho ñôû buoàn:

                                                      Naâng cheùn tieâu saàu, saàu theâm saàu...

                                                                Ruùt ñao cheùm nöôùc, nöôùc cöù chaûy.

LyùBaïch

Soaïngiaû vì khoâng tieàn mua röôïu, neân:

                                                                 Luùc vui ñôøi ñeïp hôn mô (chæ vui trong mô)

                                                      Khi buoàn caàu nguyeän, laøm thô giaõi saàu.

                                                                 

Phöông Thaûo

N’ Everest

Soaïngiaû cuõng nhö BoàTuøngLinh, coù nhöõng moái tình thaàntieân chæ xaåy ra trong moäng “lieâu trai” maø thoâi.                 “Tænh giaác mô hoa” :       Ñöôøng traàn ñaâu coù gì vui!

LyùBaïch vì nguõ trong say, hoaëc say trong nguõ, neân coù ñaïimoäng, tieåumoäng:     

Chuyeän ñôøi laø ñaïi moäng,

AÂu lo theâm nhoïc xaùc.    

(Taïm dòch).

“Xöû theá nhöôïc ñaïi moäng”

“Hoà vi lao kyø sinh”

LyùBaïch

Soaïngiaû vì:

                                                Traéng ñeâm thao thöùc (neân) hoàn vöông vaán.

Neân khoâng coù ñaïimoäng hay tieåumoäng, doñoù:

                                                 Vinh nhuïc kieáp naøy moät chöõ khoâng.

Ñaõ choïïn vinhnhuïc laø moät chöõ khoâng, theá maø hoàn vaãn coøn vöôngvaán, vaãn coøn buoàn vui.

                                               Buoàn vaây töù phía, oâi laø buoàn...(Sinh, bònh, laõo, töû)

Phöông Thaûo

N’ Everest

(Ruùt ra töø taäp thô “Daïtöø”)

(LyùBaïch luùc ñaàu ñònh xoay laïi caønkhoân, nhöng bò vua sai laøm thô cho cungnöõ ca,nhuïc quaù, ruõ aùo töø quan, laáy thô laøm baïn triaâm, laáy röôïu giaûi saàu, laáy moäng laøm thöïc...).

Theá môùi bieát, hai caâu thô cuûa tieåu tyønöõ vua LeâThaùnhToâng noùi ñuùng:

                                    Ñeán ñaây thaáy caûnh thaáy ngöôøi,

                                    Tuy vui ñaïo Phaät, chöa nguoâi loøng ngöôøi.

Ngöôøi tyønöõ nhoû beù cuûa vua LeâThaùnhToâng

Bieát raèng:  Tu laø coõiphuùc, tình laø daâyoan.  Nhöng maáy ai tu thaønh.    Doñoù ThöôïngToïa ThíchTaâmGiaùc khuyeân soaïngiaû ñi tu, soaïngiaû chæ bieát göôïngcöôøi, imlaëng vaø caøng buoàn theâm...     Cuoái cuøng chæ bieát:

                                    Khi buoàn caàu nguyeän, laøm thô giaûi saàu.

Phöông Thaûo

N’ Everest

TÖÏA

Môøi baïn theodoõi taäp taøilieäu nhoû beù naøy. Moät coângtrình 50 naêm khaûocöùu vaø soaïnthaûo raát coângphu.   Töø tröôùc tôùi nay chöa coù taùcphaåm naøo ñaàyñuû vaø coângphu nhö vaäy.     Nhieàu tötöôûng vaø caâu chuyeän thaät môùimeû, coù lyù, vui vaø yù nhò...  Ngay töø  trang ñaàu,  ñoïcgiaû ñaõ thaáy söï môùimeû töø noäidung,  ñeán hìnhthöùc,  caøng ñoïc caøng haápdaãn.   Moät quyeån saùch nhö vaäy coù neân ñoïc hay khoâng?

            HEÄTHOÁNGHOÙA ÑEÅ TÖÏÑOÄNG NHAÄPTAÂM CAÙCH SAÙNGTAÙC THÔ

• Hoïc moät laàn, saøi caû ñôøi (phöôngphaùp giaûndò deã nhôù).
• Ñoïc moät laàn nhôù maõi khoâng queân (caâu thô hay khoù queân).
• Hoïc moät bieát möôøi [HMBM] (phöôngphaùp suydieãn).
• Phöôngphaùp khoahoïc [roõraøng, trongsaùng vaø ngaéngoïn].
• Soaïngiaû chuûtröông “ñôngiaûnhoùa” vaø “heäthoánghoùa” toáiña.
• Soaïngiaû ñaët naëng “vaêndó taûiñaïo”, giuùp nhieàu ngöôøi raønh thô.     Baùn ñuû tieàn in.

Hyvoïng taäp taøilieäu nhoû beù naøy giuùp caùc baïn phaàn naøo trong nhieämvuï keáthöøa truyeàn thoáng ngheäthuaät thica cuûa daântoäc Vieätnam.    Caùc baïn giacoâng sötaäp, giöõgìn vaø phaùt huy môùimeû,  ñeå ñuùckeát thaønh ngheäthuaät thica saùnglaïng cho neàn thica nhaânloaïi  noùi chung vaø Vieätnam noùi rieâng.           Nhöõng tieànboái ñi tröôùc ñaõ khaiphoùng vaø troàng hoa trong vöôøn-hoa-vaên-hoùa-daân-toäc, caùc baïn treû taántuù coù boånphaän voâ phaân töôùi nöôùc vaø troàng theâm, ñeå vöôøn-hoa-vaên-hoùa-daân-toäc caøng ngaøy, caøng saécsaûo doàidaøo...

Maëcduø soaïngiaû daønh nhieàu thìgiôø söutaàm taøilieäu vaø soaïnthaûo neân saùch naøy, ñeå ñoùng goùp vaøo neàn vaênhoùa nöôùcnhaø, nhöng “nhaân voâ thaäp toaøn”.     Vì töônglai daântoäc, kính xin quí-chö-huynh-ñaøi khaép boánphöông boåtuùc vaø goùpyù.     Muoân-vaøn-caû- taï.

Phöông Thaûo – N’ Everest

Ñôøi ngöôøi gioù thoaûng maây troâi,

Coâng haàu, khanh töôùng, qua roài ñöôïc chi.

HAØNH VAÊN MÔÙI

NEW POWER OF EXPRESSION OR NEW DEVELOPMENT OF WORD POWER

Caùch trìnhbaøy trong saùch  SAÙNG TAÙC THÔ  môùimeû töø noäidung ñeán hìnhthöùc, noäidung:          Duøng phöôngphaùp söphaïm (Pedagogy) giuùp caùc baïn naém chaéc kyûthuaät haønhvaên.    Duøng phöôngphaùp HAØNHVAÊN MÔÙI giuùp baïn hieåu coäinguoàn chöõ quoácngöõ.            Ñoïcgæa coùtheå nhaänra tieáng* naøo laø Haùnvaên, chöõ Noâm, Vieäthoùa, Ñaïidanhtöø, Ñòadanhtöø, Lieântöï vaø Ñieäpngöõ raát tieän lôïi. Coù theå noùi hoïc moät bieát möôøi.  Vì ngaøy xöa, chæ coù hoïc ñeán ñaïihoïc môùi phaântích noåi nhö vaäy.  Ñaâu caàn quantroïnghoùa nhö vaäy, trong saùch naøy seõ ñôngæanhoùa nhöõng gì maø ngöôøi ta ñaõ laøm chaäm böôùc tieán cuûa daântoäc.

à Baïn thaáy toâi duøng  TIEÁNG (word), khoâng duøng  Chöõ (Letter).    Neáu baïn hieåu Anhvaên

baïn seõ hieåu ngay taïi sao.  Anhvaên, khoâng duøng chöõ Anh, Anhvaên nguoàngoác töø Haùnvaên.  Chöõ Anh khoâng ñuùng, vì moät chöõ Noâm ñi vôùi moät chöõ Haùn.         Nhöng  chöõ Noâm  thì ñöôïc

vì khoâng ai vieát NOÂMVAÊN (chöõ Noâm ñi vôùi chöõ Noâm).     Vieäc naøy môùi, luùc ñaàu khieán cho ñoïcgæa coù chuùt bôûngôû. Vì xöa nay ai cuõng duøng chöõ Phaùp, chöõ Anh, chöõ Vieät.  Neáu khoâng phaântích, khoâng ai noùi thì cöù thoùi quen maø vieát, ñaâu bieát ñuùng hay sai choã naøo.  Taøu goïi Vieätnam laø “øMandi”.     Vieätnam goïi Khmer laø “CaoMan”, sau goïi “CaoMieân”.              CaoMan laø Mandi ôû vuøng ñaát cao. Söïthaät ngöôøi Khmer coù moät neàn vaênhoùa raát röïcrôû huyhoaøng khoâng thua Trunghoa hay Vieätnam. Keû heøn naøy maymaén coù dòp daïy hoïc ôû thuûñoâ PhnomPenh, quen ñöôïc nhaïcsó ÑaëngTheáPhong (Gioït möa thu) vaø hoïc ñöôïc chöõ Khmer.  Nhôø bieát chöõ Khmer môùi bieát vaênhoùa Khmer coù hai trìnhñoä:      Phoåthoâng (Bình daân ít hoïc) vaø Baùchoïc (Tríthöùc coù hoïc).      Khi ngöôøi Khmer noùi chuyeän, neáu baïn coù nghieâncöùu vaênhoùa ÑeáThieân ÑeáThích [Angkor] baïn seõ bieát ngöôøi noùi chuyeän vôùi mình thuoäc haïng ngöôøi naøo.  Chính neàn vaênhoùa Vieätnam ta cuõng coù hai trìnhñoä nhö vaäy: Phoåthoâng vaø Baùchoïc.              Neáu ta vieát hay noùi chöõ Vieät, chöõ Anh, chöõ Phaùp ñoù laø thìnhñoä phoåthoâng. Neáu ta vieát hay noùi Vieätvaên, Haùnvaên, Anhvaên, Phaùpvaên, ñoù laø trìnhñoä baùchoïc (vì Haùnvaên ñi vôùi Haùnvaên.  Coøn chöõ Haùn laø sai, vì Moät ñaøng chöõ Noâm, moät ñaøng chöõ  Haùn. Chöõ laø chöõ Noâm, Vaên laø chöõ Haùn).   Ñöøng deådaõi cho raèng vieát hay noùi sao cuõng ñöôïc. Tröôùc heát ta phaûi traânquùi vaênhoùa Vieätnam:   Ñöøng vieát hay noùi sai.  Baét ñaàu chòu khoù taäp noùi hay vieát cho ñuùng vaênphaïm, laàn laàn thaønh thoùi quen, raát deã.   

Hìnhthöùc:      Trìnhbaøy trongsaùng, giaûithích roõraøng, chöõ in ñaäm vaø chöõ in nhaït, LÔÙN vaø nhoû, maøu saéc khaùc nhau, deã phaânbieät, deã hieåu vaø deã nhôù.    Ñaëcbieät:          Caùch vieát “ñoaønkeát thoángnhaát”  hai tieáng vieát lieàn, ñeå saùngtaïo Vieätngöõ thaønh chöõ   “ Ñaaâm/ Polysyllabic”nhö quoácteángöõ.    Hieäntaïi chöõ quoácngöõ laø chöõ  “Ñanaâm/Monosyllabic”.

DÖ GIAÁY VEÕ VOI

            -           Vaênhoïc laø nhaø maùy ñieän, mang aùnhsaùng ñi khaép nôi.                    [Phöôngthaûô]

Sôyeáu:            Vieätngöõ xuaátxöù töø ba nguoàngoác* chính:

*          Nguoàngoác nhöõng töø naèm trong moät caâu vaên.   Nguoàngoác theo vaênhoïcsöû thì khaùc.

       a.   Chöõ Vieätnam thuaàntuyù (Chöõ Noâm, chæ yeáulöôïc töø thôøi höõusöû).

       b.   Vieäthoùa töø  Haùnvaên (Chöõ ngöôøi Haùn, chöõ Taøu, coøn goïi chöõ Nho).

       c.   Vieäthoùa töø chöõ ngoaïiquoác, chöõ ønöôùc ngoaøi trôû thaønh chöõ quoácngöõ.

I.                NGUOÀNGOÁC CHÖÕ NOÂM         [ The root of Demotic Script ]

             Thíduï:              TRÔØI-ÑAÁT- NUÙI- SOÂNG-CHA-CON-CHOÀNG-VÔÏ.

II.              NGUOÀNGOÁC HAÙNVAÊN [ The root of Chinese Literature ]

             Thíduï:              QUOÁCGIA-DAÂNTOÄC-THIEÂN-ÑÒA-SÔN-HAØ-PHUÏ-TÖÛ-PHU–THEÂ.

III.             NGUOÀNGOÁC TÖØ CHÖÕ NGOAÏIQUOÁC [The root from Foreign Literature]

             Thíduï:               Motor Vieäthoùa thaønh moâtô.        Savon Vieäthoùa thaønh xaøboâng.

Phaàn treân noùi veà nguoàngoác chöõ quoácngöõ cuûa Vieätnam.

Phaàn döôùi ñaây, noùi veà nguoàngoác caùc tieáng ñöôïc vieát lieàn nhau [Caùch vieát môùi].

Tieáng  vieát lieàn nhau xuaátphaùt töø 4 nguoàngoác nhö sau:

1.     Haùnvaên.      (Giaothoâng vaäntaûi)

2.     Chöõ Vieäthoùa.          (Xaøboâng, moâtô)

3.     Chöõ Ñòadanh vaø Ñaïidanhtöø.         (Haønoäi, Ñaøtaït, Nguyeãndu, Nguyeãntraûi)

4.     Chöõ Lieântöï vaø Ñieäpngiöõ.   (Vìvaäy, Neáumaø, nhöngmaø, loûngleûo, töøtöø)

1.       HAÙNVAÊN  –           Chinese Literature    [Phaàn sau giaûithích chitieát].

       

 Thíduï:    Ñoaønkeát, thoángnhaát, sôyeáu, hoøabình, haïnhphuùc, toåquoác, daântoäc v.v....

 Vieát theo loái cuõ: Ñoaøn-keát, thoáng-nhaát, sô-yeáu, hoøa-bình, haïnh-phuùc, toå-quoác ...

 Haønhvaên môùi:    Ñoaønkeát, thoángnhaát, sôyeáu, hoøabình, haïnhphuùc, toåquoác, daântoäc.

 Löuyù:      Haùnvaên chieám treân 50% trong chöõ quoácngöõ cuûa nöôùc Vieätnam.

DÖ GIAÁY VEÕ VOI

-           Baïn cho ngöôøi ñoùi aên, khoâng phaûi ngöôøi ñoùi no, maø baïn no.         [Phöôngthaûo]

2.        CHÖÕ VIEÄTHOÙA [Vietnameselize Foreingn Literature] (Phaàn sau coù giaûithích)

 Thíduï:    Savon (Phaùpvaên), Vieäthoùa thaønh xaøboâng.

                                                      Motor (Anhvaên ), Vieäthoùa thaønh moâtô.

 Vieát theo loái cuõ:    Savon   –   Xaø- boâng.

        Haønhvaên môùi:      Savon   –    Xaøboâng (khoâng khaùc nhau, chæ vieát lieàn laïi).

  Vieát theo xöa:      Motor   –    Moâ-tô.

  Haønhvaên môùi:      Motor   –    Moâtô (Vieát lieàn nhau, boû daáu gaïch noái ôû giöõa).

3.   CHÖÕ ÑÒADANHTÖØ vaø ÑAÏIDANHTÖØ      (Xem VPVN coù giaûithích).

 Vieát theo xöa:    Haø-noäi, Saøi-gon, Nha-trang, Ñaø-laït, Haø-tieân, Cao-baèng.

 Haønhvaên môùi:    Haønoäi, Saøigoøn, Nhatrang, Ñaølaït, Haøtieân, Caobaèng.

 Vieát theo xöa:    Nguyeãn-Du, Taûn-Ñaø, Hoà-Xuaân-Höông, Traàn-Höng-Ñaïo.

 Haønhvaên môùi:    NguyeãnDu, TaûnÑaø, HoàXuaânHöông, TraànHöngÑaïo.

 Löuyù:      Vieát theo loái môùi raát thuaänlôïi vaø môùimeõ, coøn taïo cho chöõ

  quoácngöõ thaønh chöõ ñaaâm coù nhieàu aâmthanh trong moät tieáng.

4.    CHÖÕ LIEÂNTÖÏ vaø CHÖÕ ÑIEÄPNGÖÕ           (Xin xem VPVN cuøng taùcgæa).

a. CHÖÕ LIEÂNTÖÏ

                         Ngaøy xöa vieát:    Khi naøo, neáu maø, taïi sao, bôûi vaäy, hay laø, do ñoù...

                         Haønhvaên môùi :    Khinaøo, neáumaø, taïisao, bôûivaäy, haylaø, doñoù...

b. CHÖÕ ÑIEÄPNGÖÕ                      (Phaàn sau coù giaûithích taïi sao duøng ñieäpngöõ)

                         Ngaøy xöa vieát:    Thanh-thanh, nhanh-nhanh, leï-laøng, doàn-daäp, töø-töø.

                         Haønhvaên môùi :    Thanhthanh, nhanhnhanh, leïlaøng, doàndaäp, töøtöø.

                                        ( Töø-töø :     Hai tieáng, hai aâmthanh rôøi, tieáng ñan aâm).

                                        ( Töøtöø:       Moät tieáng, hai aâmthanh lieàn, tieáng ña aâm).

Löuyù   [Remark]

Caùc baïn thaáy loái vieát naøo ngaéngoïn, trongsaùng?  Môùimeõ, tieánboä?  Thuaänlôïi vaø nhanh?

 Vieát vaên coát ñeå cho ngöôøi ñoïc hieåu nhanh, khoâng caàn caàukyø.

             Loái vieát xöa maát thìgiôø vaø laøm cho tieáng Vieät ngheøonaøn, chæ coù moät  aâmthanh (Monosyllabic), trong khi quoácteángöõ laø ña-aâm (Polysyllabics), phongphuù hôn nhieàu.

Thíduï: Quoácteángöõ  ba tieáng ñöùng rieâng, trôû thaønh moät tieáng thoángnhaát, ba                                 aâmthanh rôøiraït, trôûthaønh ba aâmthanh lieànlaïc trong moät tieáng, raát thuaänlôïi.

Toùmlaïi    [Summary]

Khi naøo caùc baïn thaáy nhöõng tieáng vieát lieàn nhau, nhö chöõ “Toùmlaïi”, khoâng phaûi soaïngæa vieát sai. Vì quaù môùimeõ, ñeå dunghoøa, chuùngta coù theå ñi töøtöø, vöøa vieát theo môùi, vöøa vieát theo cuõ. Neáu baïn yeâu hai chöõ  töïdo, baïn cöù ñeå cho soaïngæa töïdo vieát nhö vaäy. Bieát raèng ñaây laø moät ñieàu laøm cho ñoïcgæa bò “bôûngôû”,vì quaù môùimeõ chöa quen caùch ñoïc caùch vieát.  Nhöng môùi khoâng tôùi, laøm sao cuõ ñi, tröôùc laï sau quen.

            Theo ñuùng phöôngphaùp giaùoduïc, chuùngta ñi töø deã tôùi khoù, töø ñôngæan tôùi phöùctaïp, töøtöø caùc baïn seõ nhaäptaâm moät caùch töïnhieân, khoâng hoïc maø thuoäc.            Raát coù yù nghóa...

                                                                                   

VAØI LÔØI PHILOÄ VEÀ CAÙCH HAØNHVAÊN MÔÙI

            Kính thöa baïn ñoïc, baûn haønhvaên môùi treân ñaây, toâi laáy ra töø quyeån saùch “Ngheä Thuaät Côø Töôùng” vaø quyeån saùch “SAÙNG TAÙC THÔ” cuûa toâi, xuaátbaûn naêm 1995, taïi Myõ.  Caùc baïn thaáy trong saùch “Saùng Taùc Thô” cuõng vaãn duøng loái haønhvaên môùi naøy.

• Taïisao phaûi duøng caùch vieát môùimeõ naøy?
• Caùch vieát môùimeõ naøy coù íchlôïi gì?
• Caùch vieát môùimeõ naøy coù ñöôïc ai thöøanhaän khoâng?
• Caêncöù vaøo ñaâu maø ñaët ra caùch vieát môùimeõ naøy?

 Bao nhieâu caâu hoûi, moät vaánñeà:

DÖ GIAÁY VEÕ VOI

      -           Hai Baø Tröng maø coù “suùng ngaén”,   quaân Taøu cheát heát.     [Phöôngthaûo].

CAÛI CAÙCH  VAÊN HOÙA

cultural reform

(Toâi khoâng duøng töø “Caùchmaïng”.    Caùchmaïng laø ñaäp phaù, huûyboû taátcaû ñeå xaâydöïng laïi caùi môùi.  Ngöôøi Coängsaûn hay duøng töø “Caùchmaïng”, nhöng ngöôøi Coängsaûn khoâng hieåu nghóa saâuxa cuûa töø     Caùchmaïng, neân hoï bò thaátbaïi hoaøntoøan.               Laøm sao chuùngta huûyboû tình yeâu oâng baø, cha meï, queâhöông vaø ñoàngbaøo ñeå chæ yeâu ChuûNghóa CoängSaûn?!              Laøm sao chuùngta coù theå yeâu Baùc Hoà hôn yeâu cha meï chuùngta, hay yeâu ngöôøi yeâu cuûa chuùngta?     Baùc Hoà chæ xuùi chuùngta ñi ñaùnh nhau, ñi vaøo choã cheát, khoâng coù nieàm tin, khoâng coù töônglai.  Coøn yeâu cha meï, hay ngöôøi yeâu cho chuùngta nieàm haïnhphuùc vaø söï soáng vuitöôi röïcrôõ ñaày nieàmtin, ñaày töônglai.   Ai daïi sao maø tin Baùc Hoà!?).

            Phaøm chuùngta laøm vieäc gì muoán thaønhcoâng myõmaõn, phaûi coù phöôngphaùp, phaûi coù tinhthaàn hoïchoûi, phaûi coù yùchí roõraøng vaø kieâncöôøng. Doñoù vieäc thay ñoåi caùch vieát vaø caùch ñoïc Vieätvaên cuõng laø moät phöôngphaùp toát, moät tinhthaàn hoïchoûi toát, moät yùchí hay, moät coágaéng toát, khoâng coù gì haïi, chæ coù lôïi.[Nhöïttu vaø nhöïtnhöït tu thì môùi “Tuchænh”]           

9. Caùi lôïi thöùnhaát trong vieäc haønhvaên môùi

Tröôùc heát veà ngoânngöõhoïc, Vieätvaên laø chöõ ñanaâm, chæ coù moät aâmthanh maøthoâi.

Caùc quoácgiatreân theágiôùi ngaøy nay, haàuheát, nöôùc naøo cuõng duøng chöõ ñaaâm, raát coù lôïi.

Thíduï:  Anhvaên “Happy” laø haïnhphuùc, goàm tieáng Hap vaø tieáng py vieát lieàn nhau thaønh Happy. Trong Anhvaên, theo nguyeântaéc, tieáng cuoái xuoáng gioïng vaø tieáng keá tieáng cuoái phaûi leân gioïng. Doñoù neáu ñeå daáu, chöõ Happy seõ laø Haùppy. Muïcñích cuûa söï leân gioïng xuoáng gioïng laø ñeå cho ngoânngöõ haøihoøa (Harmony) do luaät hoøaaâm, nhö trong aâmnhaïc.  Vieätvaên, töøng tieáng, töøng tieáng rôøiraït, aâmthanh naøo ra aâmthanh ñoù; muoán leân gioïng, xuoáng gioïng, phaûi duøng daáu boû vaøo, khoâng söûduïng luaät hoøaaâm nhö trong aâmnhaïc, thieáu ñi söï phongphuù vaø ñadaïng cuûa ngoânngöõ vaø khoâng thöïcduïng. (Seõ noùi söï khaùc nhau giöõa chöõ  “letter” (Töøng chöõ, nhö abcd) vaø tieáng “word” (nhieàu chöõ hôïplaïi).

Anhvaên vieát hai chöõ “Happy” lieàn nhau neân goïi ñaaâm. Vieätvaên vieát “Haïnh phuùc” hai chöõ rôøiraït neân goïi ñônaâm, ñanaâm, hay vieát rôøi töøng tieáng.   (Khoâng phaûi töøng chöõ).

            Vôùi tinhthaàn voâtö cuûa baïn, toâi xin hoûi:  Vieätvaên vieát lieàn nhau, yù nghóa cuûa tieáng ñoù coù bò thay ñoåi khoâng?  Coù tieän vaø lôïi cho chuùngta khoâng?  Coù nhanh hôn khoâng? Xin hoûi nhoû theâm moät chuùt:  Neáu hai chöõ “Haïnh phuùc”, chuùngta laáy ñi moät chöõ, ñoïc chöõ coøn laïi, baïn coù theå hieåu nghóa cuûa noù laø gì khoâng?         Ña soá  Haùnvaên 2 töø ñi ñoâi vôùi nhau.

Thíduï: Chæ vieát moät tieáng “Haïnh” khoâng ai hieåu nghóa gì heát. Phaûi vieát theâm tieáng “phuùc” ñi keøm vôùi tieáng “Haïnh”, nhö vaäy ngöôøi ta môùi hieåu. vì chuùng laø töø keùp, phaûi ñi ñoâi vôùi nhau.  Doñoù vieát “Haïnhphuùc” lieàn nhau laø ñuùng nhaát.

Nhöõng tieáng nhö:  Quoác-Gia, Daân-Toäc, Gia-Ñình, Toå-Quoác v.v... Nguoàngoác töø Haùnvaên vaø danhtöøkeùp, phaûi vieát lieàn hai tieáng vôùi nhau. Vieát theo loái haønhvaên môùi raát ñuùng, vì saùngtaïo ñöôïc chöõ  Vieätnam trôû thaønh ngoânngöõ ñaaâm vaø phongphuù hôn nhieàu.

II.               Caùi lôïi thöù hai trong vieäc haønhvaên môùi

                       

            Vieätvaên hieäntaïi laø chöõ ñônaâm, ta vieát theo loái môùi trôû thaønh chöõ ñaaâm, hoøanhaäp vôùi heäthoáng quoácteángöõ treân theágiôùi, ñoù laø moät ñeàu höõuích veà laâu veà daøi. Chuùngta cuõng coù theå vöøa vieát theo loái môùi,  vöøa vieát theo loái cuõ, khoâng sao caû,  mieãn caùi naøo coù lôïi thì chuùngta aùpduïng, roài daàndaàn seõ quen. Nhöng xin ñöøng baûothuû, chæ cho vieát theo xöa môùi ñuùng tuyeätñoái. Muïcñích (Aim) cuûa vieäc Haønhvaên môùi laø giuùp baïnñoïc nhaän ra chöõ naøo laø Haùnvaên, chöõ Noâm, Ñaïidanhtöø, Ñòadanhtöø, chöõ Vieäthoùa vaø lieântöø hay ñieäpngöõ.

Thôøicuoäc ngaøy nay taátcaû ñeàu ñoåi thay raát nhanh, chuùngta “caäpnhöïthoùa” chöõ nöôùc ta, cuõng laø moät vieäc toát neân laøm.

Thíduï:   Vaênhoùa, Giaùoduïc, Chínhtrò, Quaânsöï, Kinhteá, Ngoaïigiao, Vaênngheä  v.v...

Vieát rôøi ra, hay vieát lieàn nhau, nghóa khoâng thay ñoåi, nhöng veà ngoânngöõhoïc laïi thay ñoåi coù lôïi cho daântoäc Vieätnam veà laâu veà daøi.    Nhö chöõ Vieät-Nam, vieát lieàn nhau:   Vieätnam, toát hôn.                   Vieát nhö xöa cuõng ñuùng.       Nhöng vieát theo loái môùi ñuùng nhöùt.

Thíduï: HoàngHaø, CöûuLong, LaïngSôn, PhuùQuoác, Saigoøn, Haønoäi, NguyeãnTraûi v.v...

Nhöõng töø treân vieát lieàn nhau trôû thaønh ñaaâm, nghóa vaãn khoâng thay ñoåi.  Ngöôïc laïi neáu töøkeùp nhö vaäy maø vieát thieáu moät töø, khoâng coøn nghóa ñaàyñuû nöõa (Incomplete).

III.              Caùi lôïi thöù ba

                                         Nhö treân ñaõ trìnhbaøy, nhöõng tieáng vieát lieàn nhau xuaátxöù töø 4 daïng sau:

1.          Xuaátxöù töø Haùnvaên.             (Haùnvaên ñuùng, chöõ Haùn sai, khoâng neân duøng).

2.          Xuaátxöù töø chöõ Vieäthoùa.                  (Vieätvaên duøng chöõ.    Haùnvaên duøng töï, hay töø).

3.          Xuaátxöù töø chöõ Ñòadanh vaø Ñaïidanhtöø.(Tieáng vieát lieàn töø 1 trong 4 daïng naøy)

4.          Xuaátxöù töø chöõ Lieântöï vaø Ñieäpngöõ.             (Lieântöï vaø Ñieäpngöõ cuõng vieát lieàn).

Caùi lôïi tröôùc maét: Khi chuùngta thaáy tieáng vieát lieàn nhau, chuùngta bieát noù laø moät trong 4 daïng treân. Sau ñoù chuùngta xem noù thuoäc loaïi naøo. Cöù vieát ñi, vieát laïi, nhieàu laàn, töïnhieân thaønh thoùiquen. Töøñoù khotaøng töøngöõ cuûa baïn caøng ngaøy, caøng phongphuù vaø vaênphaïm Vieätvaên caøng ngaøy, caøng vöõngchaéc.  Khoâng caàn hoïc, duøng thöôøng seõ quen.

Toùmlaïi    [Summary]            

Khoâng gì quí baèng “khi mình vieát moät caâu vaên maø bieát mình vieát ñuùng vaênphaïm.  Mình bieát nguoàngoác töø ñoù laø chöõ Noâm, Haùnvaên, chöõ Vieäthoùa, chöõ Ñòadanhtöø, chöõ Ñaïidanhtöø, chöõ Lieântöï, hay laø chöõ Ñieäpngöõ”.       Moãi ngöôøi Vieätnam phaûi bieát vaên phaïm Vieätnam ñeå baûotoàn vaênhoùa daântoäc.

IV.              Caùi lôïi thöù tö

“Thìgiôø laø vaøng baïc”, neáu baïn chaápnhaän caâu naøy thì baïn seõ chaápnhaän caâu sau:            “Vieát nhanh, ñaùnh treân Computer nhanh, ñoïc nhanh vaø hieåu nhanh laø vaøng baïc”.    Baïn ñaõ O.K. chöa?  

Caùi hay cuûa caùch vieát môùi laø ñaït “toácñoä” nhanh.

ÑOÂI LÔØI TAÂMSÖÏ

“ Loái daïy hoïc ngaøy xöa ñaõ hoûng roài! “.            Ngaøy xöa töø xaõhoäi ñeán hoïcñöôøng phaân ra nhieàu giaicaáp laøm trôûngaïi söï tieánboä cuûa daântoäc. Tieåuhoïc chæ bieát ñoïc bieát vieát. Trunghoïc chæ bieát töøgheùp khi hai töø gheùp laïi baèng moät daáu gaïch, nhö:    Quoác-gia, daân-toäc v.v... Ñaïihoïc, neáu theo ban Haùnvaên môùi bieát töø naøo goác Haùnvaên.     Xem ra khoâng phaûi ñôngæan. Chævì ngöôøi ñöùng ñaàu boämoân giaùoduïc quantroïnghoaù vaánñeà maø thoâi!     

Ñaâu caàn baøy ra caùi tötöôûng kyøthò:           Tieåuhoïc – Trunghoïc – Ñaïihoïc, hay nhöùt só, nhì noâng, tam coâng, töù thöông laøm chaämtieán xaõhoäi!  Thaämchí naøo laø “Choàng chuùa vôï toâi”, naøo laø “Vua baûo cheát phaûi cheát, khoâng cheát khoâng trung!”. Thaät laø phaûn khoahoïc khieán nhaânloaïi, nhöùt laø Trunghoa vaø Vieätnam bò chaäm tieán nhö ngaøy nay.         Sóphu Baéchaø cuûa Vieätnam toânthôø Khoångtöû nhö thaùnh soáng! May maø daântoäc Vieätnam coøn phaân nöõa ñaát nöôùc, töø Hoaønh-Sôn-Nhöùt-Ñaùy (Tænh Quaûngbình) trôû voâ Nam bieát giöõ vöõng tinhthaàn daântoäc, gaàydöïng laïi vaênhoùa daântoäc neân khoâng maát nöôùc.          Söï ñaáutranh choáng laïi  yù-thöùc-heä tieâucöïc ñöa ñeán noâleä do vaênhoùa Taøu gaây ra keùo daøi maáy theákyû. Cuoáicuøng vaênhoùa daântoäc Vieät thaéng.          Ngaøynay vaênhoùa Haùn lui vaøo baûotaøngvieän.  Nhöng trong xaõhoäi vaãn coøn löuhaønh nhöõng gì tinhhoa trong neàn vaênhoùa ñoù.  Chính vì nhö vaäy môùi ñaùnhgía ñöôïc söï öuvieät cuûa vaênhoùa Vieätnam, bieát Vieäthoùa vaênhoùa khaùc ñeà laøm cho phongphuù vaênhoùa thuaàntuyù daântoäc mình. Ngaøy nay Coängsaûn Vieätnam ñaõ mang tötöôûng ngoaïilai Karl Marx vaø Vladimir Leùnine, coøn mang caû tinhthaàn noâleä Nga-Taøu vaøo nöôùc Vieätnam, ñoù laø moät sai laàm lôùn. Coängsaûn Vieätnam khoâng ñoïc söû theágiôùi, ñaâu bieát Karl Marx goác DoThaùi vaø Leùnine cuõng goác DoThaùi lai Nga vaø lai Ñöùc. Vì ngöôøi Dothaùi quaù thoângminh neân Ñöùcquoácxaõ thieâu cheát hoï tôùi 6,000.000 daân!  Vì Leùline coù doøng maùu “Hitler” neân thaø gieát laàm, hôn tha laàm.   Leùnine cöôùp chínhquyeàn moät thôøigian ngaén, maø taønsaùt khoâng bieát bao nhieâu daân Nga voâ toäi, treû con khoâng tha! Leùnine coøn gieát caû “ñoàng chí” cuûa mình, maùu laïnh thaät!  BaùcHoà laø ñeätöû cuûa Leùnine neân BaùcHoà cuõng ñaõ gieát khoâng bieát bao nhieâu “Ñoàngchí” cuûa mình! [Xem Vieätsöû Yeáulöôïc]. Chuûnghóa Karl Max – Leùnine khoâng coøn ai nhaéc tôùi nöõa.   Ngay taïi Vieätnam, nhöõng caùnboä cao caáp cuûa Coängsaûn Vieätnam cuõng phaûi vónhbieät chuõnghóa Coängsaûn ñeå theo chuû nghóa töïdo daânchuû “Thaø laøm tònaïn coøn hôn noâleä yùthöùcheä NgaTaøu”.  [Ñaïitaù Vieätcoäng BuøiTín         tònaïn taïi Phaùp]. {Xem Vieätsöû Yeáulöôïc ñeå thaáyngöôøi Coängsaûn Vieätnam noùi veà NCSVN].                                                                                                                                                                                                                                 

HÖÔNG SEN

Höông sen toûa khaép maët hoà

Caàu tre laéc leûo, ñöôøng voâ non boàng [Voâ Nam]

Haèng nga lô löûng treân khoâng

Suoái reo roùc raùch, meânh moâng maây trôøi

Men thô ngaây ngaát coõi ñôøi

Tim ai hoøa vôùi ñaát trôøi ñeâ meâ

Chaân ai raûo böôùc ñöôøng veà [Taäpkeát baây giôø veà queâ cuõ]

Coõi tieân laø phuùc, beán meâ laø laàm. [Saigoøn laø coõi tieân so vôùi Haønoäi].

à      Cuõng coù nhöõng ngöôøi Coängsaûn nhö höông sen.

à      Höông sen quí hôn hoà.

à      Höông sen coøn theo ngöôøi veà nhaø, coøn coù tình, coù töïdo

à      Hoà vónhvieãn naèm yeân moät choã.

Trôøi ñeâm giöõa ngoï treân Hoà HoaønKieám ôû Haønoäi.

[Taïi sao trôøi ñeâm giöõa ngoï?   Giöõa ban ngaøy maø trôøi toái böng ?!]

Phöôngthaûo

THUYEÁT TÖÔNGÑOÁI

(Theory of Relativity)

            Thuyeát TöôngÑoái (Theory of Relativity) choáng laïi Thuyeát TuyeätÑoái (Theory of Absolutist), toâi coù vieát moät boä saùch noùi veà Thuyeát Sieâu Lyù, chöa xuaátbaûn.  Nhìn vaøo theágiôùi cuûa vaênhoùa phaûi nhìn toaøndieän 360%.        Vaênhoùa coù lieânquan ñeán nhaân-sinh-quan vaø vuû-truï-quan, lieânquan ñeán ñôøi soáng tinhthaàn laãn ñôøi soáng vaätchaát.  Noùi caùch khaùc, vaênhoùa coù lieânquan ñeán, trieátlyù, toângíao, ngheäthuaät vaø nhaát laø vaênphaïm. Khoâng theå saùngtaùc moät baøi thô maø vieát sai chínhtaû. Vieát moät baøi vaên veà  giaùoduïc, toângíao, trieátlyù, ngheäthuaät, kinhdoanh, ngoaïigiao v.v... Khoâng theå vieát sai vaênphaïm ñöôïc. Doñoù, caùc vaánñeà coù lieânquan ñeán vaênphaïm ñöôïc ñaët ra, ñeå nhaéc chuùngta caàn phoái-hôïp-nhòp-nhaøng, ñeå vaênhoùa daântoäc Vieätnam  ñöôïc haøihoøa, höôngsaéc veïntoaøn, caøng ngaøy caøng phongphuù raïngrôõ nhö aùng bìnhminh...

THUYEÁT SIEÂULYÙ LAØ GÌ?

superreasoning theory

            Theo Thuyeát SieâuLyù: Coõi ñôøi naøy vieäc gì cuõng coù theå xaûy ra. Duø xaûy ra ôû daïng “Thuaän Lyù (Rationalism)” hay “Nghòch Lyù (Irrationalism)”, chæ caàn chuùngta “Bieát”, ñeå laøm cho noù haøihoøa vôùi ñôøi soáng cuûa chuùngta, goïi laø Sieâu Lyù.  Thuyeát TöôngÑoái chuùngta ñaõ thaáy nhieàu: Ñieàu gì coù lôïi cuõng coù haïi keøm theo.   Thuyeát TuyeätÑoái chuùngta cuõng ñaõ thaáy: Tuyeätñoái,moïi ngöôøi chuùngta, ai cuõng phaûi cheát. Tuyeätñoái chuùngta sinh ra töø buïng meï, khoâng theå töø trong buïng cha... Chuùngta ñôngæanhoùa trieáthoïc, ñöøng laøm cho noù phöùctaïp khoù hieåu. Thuyeát SieâuLyù ít ngöôøi nhaéc ñeán, nhöng laïi xaûy ra haøng ngaøy tröôùc maét chuùngta. TrieátThuyeát trong thieânhaï haàu nhö nôi naøo, thôøi naøo cuõng coù söï hieändieän cuûa hai thuyeát TöôngÑoái vaø TuyeätÑoái.          Trieátthuyeát SieâuLyù (Superreasoning Theory) coù nhieämvuï nhaän dieän: Anh naøo laø thuyeát TöôngÑoái (Relative Theory), chò naøo laø thuyeát TuyeätÑoái (Absolute Theory).    Bieát teân, bieát hoï trieátthuyeát ñoù, tìm caùch”thuthaäp” noù ñöa vaøo SieâuLyù, laøm lôïi cho ñôøi soáng thieátthöïc cuûa chuùngta. Cuõng nhö trong vieäc caûicaùch vaênhoùa Vieätnam noùi chung vaø caûicaùch chöõ vieát Vieätnam noùi rieâng, chuùngta bieát roõ nguoàngoác Vieätvaên ñônaâm, hay laø ñaaâm? Vì sao caùc nöôùc treân theágiôùi duøng chöõ ñaaâm? Vì chöõ ñaaâm coù lôïi hôn chöõ ñanaâm. Bieát roõ chöõ ñoù töø ñaâu ra: Chöõ Noâm? Haùnvaên? Chöõ Vieäthoùa? Chöõ Ñòadanhtöø? Chöõ Ñaïidanhtöø? Chöõ Lieântöï? Hay laø chöõ Ñieäpngöõ?  Töøñoù chuùngta vieát ñuùng vaênphaïm hôn, caøng ngaøy, chöõ nghóa cuûa chuùngta caøng doàidaøo phongphuù hôn...  Ñoù laø chuùngta ñaït SieâuLyù (Superreasoning Theory).

            Noùi ñeán trieátlyù, nhieàu ngöôøi ngaïi, thaät ra raát ñôngæan nhö chuùngta chôi ñôøn hay laøm thô vaäy.   Nhieàu ngöôøi cho raèng trieátlyù khoâng dínhdaáp vì ñeán ñôøi soáng chuùngta.        Khoâng haún vaäy, traùi laïi raát quantroïng trong ñôøi soáng haèng ngaøy cuûa chuùngta.      Chuùngta thöôøng noùi:     Laøm ngöôøi phaûi coù ñaïolyù.     Ñoù laø moät trieátlyù soáng roài.      Laøm ngöôøi phaûi troïng tình nghóa, khoâng theå laøm vieäc aùc haïi ngöôøi khaùc.     Ñoù cuõng laø moät trieátlyù soáng maø chuùngta chaápnhaän trong cuoäcsoáng haøng ngaøy.   Vaäy trieátlyù laø gì?   Trieátlyù raát ñôngæan laø

tìm ra chaânlyù ñeå giaûiñaùp nhöõng gì ta chöa bieát.        Chính chöõ Philosophy (trieáthoïc) laø chöõ Hylaïp, nghóa “bieát”.  Caùc baïn thöôøng nghe trieáthoïc Vieätnam thöôøng noùi “Daïi cuõng cheát khoân cuõng cheát, BIEÁT thì soáng”, baïn thaáy theá naøo? Coù lyù khoâng? Moät vieäc baátngôø khaùc, oâng toå trieátlyù laø Socrates, ngöôøi Athenian (HyLaïp), sinh vaøo khoaûng 500 naêm tröôùc coângnguyeân, ñoàngthôøi vôùi Ñöùc Phaät vaø KhoångTöû, ñaõ noåi tieáng coù taøi huøngbieän. Nhöng Socrates laïi cheát vì taøi huøngbieän cuûa mình.            Trieátthuyeát cuûa oâng raát nhieàu, nhöng toùm taét laïi thì raát ñôngiaûn:   Ñoù laø thuyeát  TAM ÑOAÏN LUAÄN [SYLLOGISM].          Socrates phaùtbieåu tröôùc maët vua HyLaïp:       Laø ngöôøi ai cuõng cheát, vua cuõng laø ngöôøi, vaäy vua cuõng cheát. Vua ra leänh cho oâng caâm mieäng.           Socrates traû lôøi: Tröø phi oâng gieát toâi. Vua noùi: Toâi khoâng gieát oâng, toâi taëng thöôûng oâng moät ly röôïu ngon, oâng uoáng xong khoâng coøn noùi caâu ñoù nöõa.   Theá laø Socrates qua ñôøi vì ly röôïu coù ñoäc!  Ñuùng laø sinhngheà töû nghieäp. OÂi coõi phuødu!..

Khoâng hyvoïng quyeån saùch naøy toaønhaûo, nhöng kyøvoïng noù seõ giuùp ích ñöôïc gì caànthieát vaø thöïcteá trong ñôøi soáng haøng ngaøy cuûa chuùngta.   Tuynhieân neân noùi chuyeän naøy vôùi ngöôøi muoán nghe, coøn ngöôøi baûothuû neân xinloãi hoï vaø khoâng noùi ñeán.

Ngöôøi baûothuû coù lyùdo cuûa ngöôøi baûothuû, vì sao hoï môùi baûothuû.

1.         Lyùño thöù nhaát laø vieát sai caùch vieát töø xöa tôùi nay.

Thíduï:   Haø-Noäi, phaûi vieát hai chöõ rôøi nhau vaø giöõa phaûi coù moät gaïch noái, nhö   vaäy môùi ñuùng chaùnh taû (chính-taû seõ giaûithích) vaø caùch vieát ngaøy xöa.

 Ngöôøi baûothuû vieát theo thoùi quen hôn laø theo luaät-leä-vaên-phaïm veà ngoân-ngöõ-hoïc.

2.         Lyùdo thöù hai laø nhieàu ngöôøi khoâng bieát chöõ naøo laø chöõ Noâm, chöõ naøo laø Haùnvaên chöõ naøo laø chöõ Vieäthoùa, chöõ naøo laø chöõ Ñaïidanhtöø, chöõ naøo laø chöõ Ñòadanhtöø, chöõ  naøo laø chöõ Lieântöï  vaø chöõ naøo laø chöõ Ñieäpngöõ, laøm sao vieát cho ñuùng?

            Chuùngta coù theå vöøa duøng “thuaänlyù”,vöøa duøng “nghòchlyù “ nhö trong trieátthuyeát Sieâu Lyù ñeå ñaït muïctieâu.   Chuùngta coù theå vöøa vieát theo loái môùi,  vöøa vieát theo loái cuõ,  khoâng sao, daàndaàn seõ quen.   Nhôù laïi luùc chuùngta môùi taäp vieát, chöõ nhö cua boø, daàndaàn chuùng ta vieát ñeïp.  Veà chöõ Noâm, Haùnvaên, chöõ Vieäthoùa, chöõ Ñòadanhtöø, chöõ Ñaïidanhtöø, chöõ Lieântöï vaø chöõ Ñieäpngöõ daàndaàn chuùngta seõ quen heát caùc maët chöõ ñoù, khoâng khoùkhaên gì, xin cho chuùt thôøigian moïi vieäc seõ ñaâu vaøo ñaáy. Tröôùc maét coù khoùkhaên, töônglai coù íchlôïi veà laâu veà daøi, xin kieânnhaãn nghó ñeán töônglai daântoäc. Coøn moät caùch nöõa, laø baïn coù theå tìm ñoïc saùch “VAÊNPHAÏM VIEÄTNAM”  cuøng soaïngiaû ñeå tracöùu roûraøng, tuy khoâng nhö yù 100%, cuõng ñöôïc ñoâi ñieàu höõuích. 

3.       Lyùdo thöù ba laø coù côquan nhaønöôùc naøo, hay oâng naøo coù baèng caáp cao nhaát thöøanhaän hay khoâng?

            Coù caøng toát, khoâng coù cuõng khoâng sao:       Coù môï thì chôï cuõng ñoâng, khoâng môï thì chôï cuõng khoâng böõa naøo?            Caùc côquan nhaø nöôùc vaø caùc oâng coù baèngcaáp cao coøn nhieàu vieäc quantroïng hôn vieäc laøm vaênhoùa caàn phaûi lo, khoâng coù thìgiôø lo vaánñeà naøy. Khoâng ai lo, chaúng leõ chuùngta khoâng bieát töï lo xaâydöïng vaênhoùa daântoäc nöôùc ta sao?  Nöôùc ta laø vaäy, xöa nay daân laøm nhieàu hôn vua vaø quan laøm!    Daân laøm quan höôûng, vöi thaät!

¯        Khi vui nöôùc nöôùc non non

Khi buoàn laïi giôû côø son quaân ngaø

¯Hoàxuaânhöông

DÖ GIAÁY VEÕ VOI

Dö giaáy veõ voi, voi bieát ñi,à

Taø taø gaûnh só, choát uø lì.

Ai hay ai dôû, naøo ai bieát?

Keát thuùc vaùn côø, thaät quaù kyø.