PhöôngThaûo – N’Everest

à        Caâu naøy ñaùnglyù vieát “Dö giaáy veõ voi, voi bieát chaïy”, vì chínhsaùch löngchöøng cuûa Myõ “Ñaùnh giaëc khoâng ñöôïc thaéng, chæ boùp coø suùng khi naøo ñòch baén ta”.           Doñoù voi bò choàn caùo röôït chaïy.           “Taø taø” yù noùi Myõ thamchieán ôû Vieätnam quaù laâu, töø 1954 ñeán 1975 hôn hai möôi naêm. “Choát uø lì” yù noùi, vì chieántranh Vieätnam keùo daøi khieán cho phong traøo phaûnchieán ôû haäuphöông trôû neân phaûnñoäng, uø lì.          Vieätcoäng thaéng Myõ, hay Myõ thaéng Vieätcoäng, naøo ai bieát, chæ coù LeâÑöùcThoï vaø Kissinger bieát maø thoâi.  Caâu cuoái “Keát thuùc vaùn côø, thaät quaù kyø” ñoái vôùi Myõ “Game over”.  Nhöng bieát ñaâu coøn game môùi? Myõ chôi game naøy quaù dôû, neáu Myõ muoán thaéng ñaõ thaéng töø laâu. Coøn Vieätcoäng coøn teä hôn.  Neáu Vieätcoäng trôû chieâu, chôi game nghòchlyù keùo côø traéng tröôùc Myõ thì ñaâu phaûi maáy chuïc naêm sau chaïy qua Myõ caàu cöùu, vì ñaøn anh Trungcoäng seõ cho moät baøi hoïc nöõa. Vaùn côø naøy khoâng nhö vaùn côø cuûa baø HoàXuaânHöông.  Vaùn côø naøy coøn bieán hoùa lykyø ngoaïnmuïc... Chôø xem:          Ai thaéng ai ?õ.

           

NGÖÔØI VIEÄTNAM COÙ MAÙU THICA

Toâi ñaõ ñi nhieàu nôi treân theágiôùi, töø quoácgia coù khoaûng naêm ba trieäu daân, ñeán quoácgia coù treân moät tyû daân soá, nôi naøo hoï cuõng noùi “Ngöôøi Vieätnam coù maùu anhhuøng”.

Nhöng ít ai bieát ngöôøi Vieätnam chuùng toâi coøn coù maùu-thi-ca.

Töø ngaøn xöa cho ñeán ngaøy nay, töø thoânqueâ ñeán thaønhthò, töø ngöôøi hoïc ít ñeán baäc yeân thaâm, töø ngöôøi voâdanh ñeán baäc danhtöôùng, töø tyønöõ ñeán baäc vuachuùa v.v... Ai ai cuõng yeâu thích thica moät caùch nhieättình.

Nam quoác sôn haø nam ñeá cö,

Tieät nhieân ñònh phaän taïi thieân thö.

Nhö haø nghòch loã lai xaâm phaïm,

Nhöû ñaúng haønh kham thuû baïi hö.

Nghóa:

Ñaát nöôùc nam thì vua nöôùc nam ôû,

Phaàn ñaát ñaõ ñònh roõ raøng trong saùch trôøi.

Côù sao giaëc kia laïi ñeán xaâm phaïm?

Chuùng baây roài phaûi baïi vong.

Danhtöôùng LyùThöôøngKieät

                                                                 XUAÁT THEÁ

                               Theá söï nhìn xem roái cuoäc côø,

                               Caøng nhìn caøng ngaém laïi caøng rô.

                 Ñaùnh tan tuïc nieäm hoài chuoâng sôùm,

Goõ vôõ traàn taâm tieáng moõ tröa.

Chu töû ngaùn muøi neân aám vaûi,

Ñænh chung lôïm gioïng hoùa chay öa.

Leân ñaøn cöùu khoå toan quay laïi,

Beå aùi troâng ra nöôùc duïc lôø.

Voâdanh

Coù giaûthuyeát cho baøi thô naøy cuûa moät nicoâ

Nicoâ naøy laïi laø moät coângchuùa.

Coângchuùa sao laïi ñi tu?

Ñöôøng ñôøi coøn nhieàu nhieâukheâ?

    KHOE  MÌNH

Phong löu tính ñaõ quen,

Thaèng toâi coù chòu heøn.

Baïc maû vung taøn taùn,

Röôïu ñaùnh tít cuø ñeøn.

Treân trôøi ñöùt daây xuoáng,

Döôùi ñaát chaät neû leân.

Ao öôùc coøn toan nhöõng,

Coù tieàn ñeå mua tieân.

Voâdanh

                    

MOÄT CHUÙT SUY NGHÓ

·       Vì sao nhieàu ngöôøi yeâu thô?

·       Vì sao nhieàu ngöôøi laøm thô?

·       Vì sao thô deã laøm?

·       Vì moãi ngöôøi Vieät ñeàu coù maùu thô trong tim?

·       Nhieàu ngöôøi duøng thô laøm thuù tieâudao vaø ñammeâ

·       nhö ngöôøi ta meâ Casinoâ vaäy.                                                       

Söï suynghó treân khoâng ñuùng 100%.  Bieát vaäy, nhöng chia seû cuøng caùc baïn, coi nhö “coù coøn hôn khoâng”.         KhoångTöû noùi:             “ Vaên-dó taûi-ñaïo”.   Vaên laø vaênhoùa. Thô cuõng nhö nhaïc laø vaênhoùa thöôïngthöøa.           Taûi ñaây laø truyeànthoâng (Communication), chuyeânchôû tötöôûng.

Taâmsöï trong loøng ngöôøi neáu ñöôïc trangtraûi, phôibaøy ra vaø chiaseû vôùi moïi ngöôøi quaû thaät laø haøihoøa, toátñeïp... Hoøa ñaây laø haøohôïp vôùi Thöôïngñeá, vôùi thieânnhieân  vaø vôùi moïi ngöôøi. Giöõa con ngöôøi vaø con ngöôøi coù thoângcaûm vôùi nhau thì ñeå yeâuthöông nhau hôn.  Ñaïo cuûa KhoångTöû khoâng ñoàngnghóa vôùi toângiaùo.Ñaïo ñaây laø con ñöôøng chínhchaén mình phaûi ñi.  Ñaïo ñaây laø laøm vaênhoùa phaûi laønhmaïnh (taûi ñaïo), höôùngthöôïng; ñöøng vieát tieåu thuyeát khieâudaâm kieám tieàn, ñöøng phuïcvuï muïctieâu thaápheøn, taàmthöôøng laøm  xuù-eá boä moân  vaênhoùa daântoäc noùi rieâng vaø nhaânloaïi noùi chung.   Chaúng rieâng KhoångTöû,  haàu heát nhöõng ngöôøi laøm vaênhoùa chaânchính,  ñeàu choáng vaênhoùa ñoàitruïy.

VÌ SAO NHIEÀU NGÖÔØI YEÂU THÔ ?

Thô laø quoácteángöõ, thô cuõng nhö nhaïc, côø vaø hoäihoïa, ñeàu laø quoácteángöõ.    Moät khuùc nhaïc

buoàn,  moät caûnh muøa xuaân trong tranh,  moät vaùncôø tuyeätdieäu,  moät doøng thô xaoxuyeán loøng ngöôøi,  duø ÑoângPhöông  hay TaâyPhöông ñeàu caûmthoâng  (communicated) nhö nhau.            Maëcduø cöôøngñoä rungcaûm cuûa moãi ngöôøi coù kaùch nhau,  ( vì trìnhñoä caûmthuï moãi ngöôøi khaùc nhau).      Chungqui,  moïi ngöôøi ñeàu caûmthaáy khuùcnhaïc ñoù buoàn,  caûnh muøa xuaân ñeïp,  vaùn côø ñoù xuaátsaéc,  baøi thô ñoù thaámthía taän ñaùy loøng…...

                           

Ngöôøi ñôøi thöôøng noùi “say röôïu”, ñaâu coù ai noùi “say thô”.           Say röôïu laø say theå xaùc, coøn say thô laø say taâmhoàn.    Thaämchí thisó coøn baét thôøigian vaø khoânggian  döøng laïi. Thisó  coøn  sosaùnh caùi voâthöôøng  vôùi caùi  bìnhthöôøng, sosaùnh caùi voâbieân  vôùi caùi haïnghöõu, so saùnh hieänthöïc vaø hövoâ aûomoäng... Coøn nhaâncaùchhoùa soûi ñaù cuõng bieát yeâu vaø yeâu thathieát,  thômoäng;   nöôùc non cuõng bieát yeâu nhau,  coøn yeâu raát laø laõngmaïn...Thisó ñöa ñôøi soáng thômoäng vaøo ñôøi, khieán ñôøi soáng thöïcteá haøng ngaøy ñaày heäluïy, bonchen, nhoûnhen, khoâcaàn, trôû neân töôimaùt, nheïnhaøng, thanhtao, deã thôû, vui töôi,  ñôøi ñaùng yeâu vaø ñaùng soáng.   Trong phaïmtruø ñoù, moïi ngöôøi ñeàu quí kyûnieäm.  Taïisao ta khoâng laøm thô ñeå giöõ  “kyû nieäm ñeïp”?            Ñeå noùi “tieáng loøng” vôùi nöôùc non, hay ngöôøi yeâu, duø laø ngöôøi yeâu trong moäng... Hay chính ta noùi vôùi ta baèng thô?     Bieát raèng ñôøi laø caùt buïi (buïi ñôøi) maø thô nhö moät tieáng thôû daøi!   Tröôùc caûnh ñôøi beùboûng ñaày nöôùc maét, LyùBaïch cho ñôøi laø “Ñaïimoäng”.Vaäy thô ñuùng laø tieáng thôû daøi cho ngöôøi coøn trong moäng.   Hay ít nöõa ngöôøi coù taâmsöï  usaàu,  thôû daøi moät caùi,  vôi ñi bao noãinieàm ñaéngcay  naëngneà  choàngchaát trong loøng... Thô laø baïn chungtình vôùi ngöôøi khoåñau. Thô laø caùnh hoa ñeïp khoâng phaitaøn.  Thô            laø doøng nhaïc ru hoàn ngöôøi chinhphuï.   Thô laø loái vaøo Thieânthai cuûa trai gaùi.     Thô coøn laø cöùutinh cuûa ngöôøi saép cheát,  nhö tröôøng hôïp cuï  PhanBoäiChaâu chaúng haïng.            Doñoù, moïi ngöôøi yeâu thô cuõng phaûi. Ta böôùc ra khoûi coõimoäng cuûa ñôøi, laïi rôi vaøo coõimoäng cuûa thô.         Xöa nay xuaátxöû thöôøng hai loái: Moät laø nhaäptheá, hai laø xuaáttheá. Theá naøo ta thaáy cuõng khoâng thoaùt kieáp “traàm luaân beå khoå”.  Taïisao ta khoâng löïa“beå khoå”naøo “ñôõ khoå” moät chuùt maø“chòu ñoïa”,  nhö  tieân“maéc ñoïa”  chôø ngaøy trôû veà coõitieân treân trôøi. Ñôøi laø ñaïimoäng, maø thô (theágiôùi cuûa thô) laø tieåumoäng. Vaäy ñaâu laø thöïc?   Ñeàuñoù phaûi hoûi Chuùa Jeâsus, hay ThíchCa MaâuNiPhaät thì môùi roõ.                              

VÌ SAO CHUÙNG TA THÍCH LAØM THÔ ?

Ñôøi chaúng ra gì chæ coù thô môùi ñeïp (caû nghóa ñen laãn nghóa boùng).    Chæ coù thô môùi noùi ñöôïc nhöõng ñeàu thaàmkín trong tieàmthöùc. Chæ coù thô môùi hieåu ñöôïc ta.Ta yeâu thô vaø thô khoâng phuïbaïc ta.       Duø ta taâmsöï vôùi ngöôøi yeâu, chöa chaéc ngöôøi yeâu hieåu caïn loøng ta. Nhöng ta traûi daøi taâmsöï treân giaáy traéng, hoàn ta laânglaâng nheïnhaøng caát caùnh leân cao... Thô laø ñôøi soáng thöù hai cuûa ta,  neáu ta thaät söï yeâu thô vaø thô seõ cuøng ta naém tay raûo böôùc vui chôi treân ñöôøng traàn, daàndaàn ta ñi vaøo theágiôùi thaàntieân cuûa naøng thô...

ÑoåPhuû ñaõ töøng:

                                                                Giuùp vua vöôït Nghieâu – Thuaán

                                                        Laøm laïi cho phong tuïc thuaän hoøa.

ÑoåPhuû

Cuoái ñôøi ÑoåPhuû chæ coøn naøng thô:

                            Vaên chöông thieân coå söï,

                                                         Ñaéc thaát thoán taâm tri.

                                                         Taïm dòch:

                                                         Vaên chöông söï nghieäp nghìn ñôøi,

                                                          Dôû hay taác daï ai ngöôøi bieát cho.

ÑoåPhuû

Cuï  ToáNhö nhaø ta cuõng vaäy:

                                                             Baát tri tam baùch dö nieân haäu,

                                                             Thieân haï haø nhaân khaáp* Toá Nhö.

                                                             Taïm dòch:

                                                             Chaúng bieát ba traêm naêm sau,

                                                             Ai ngöôøi thieân haï luïy saàu Toá Nhö.

NguyeãnDu

* Khaáp:           Haùnvaên [chöõ Nho] nghóa khoùc thaàm coù nöôùc maét, maø khoâng coù tieáng nöùcnôû.

* Khoác:           Chöõ Noâm, nghóa laø khoùc nöùcnôû, khoâng phaûi khoùc thaàm!

Hai chöõ naøy cuøng dieãntaû söï khoùc, nhöng traïngthaùi khaùc nhau, thöông nhôù naëng nheï khaùc nhau.        Khaáp:   Thöôùng nhôù saâu ñaäm hôn, noãi saàu khoâng vôi! Khoùc: Choàng cheát thì khoùc kòchlieät, nhöng maõntang, em ñi laáy choàng khaùc ngay!  Khoùc to queân nhanh.   

Ngöôøi ñôøi nhaéc ñeán ToáNhö tieânsinh laø nhaéc ñeán aùngthô baáthöõu cuûa oâng.    OÂng ñaõ ra ñi

veà mieàn cöïclaïc hôn 200 naêm, nhöng nhöõng vaàn thô xaùnlaïn  cuûa oâng vaãn tröôøngtoàn trong loøng moïi ngöôøi.         Ngöôøi ñôøi yeâu thô oâng vaø yeâu caû töcaùch cuûa oâng, nhöng tieác:

Raèng hay thì thaät laø hay,

                     Nghe ra ngaäm ñaéng nuoát cay theá naøo.

NguyeãnDu

Ngöôøi xöa yeâu thô hôn yeâu tìnhnhaân, tintöôûng söïnghieäp vaênchöông hôn söïnghieäp ngoaøi ñôøi.      Ñaët heát ñôøi mình vaøo thica, ñeánñoãi khi cheát coøn sôï khoâng ai ñoïc thica cuûa mình.            Ñeàu chaécchaén, ngöôøi yeâu chöa chaéc vónhvieån gaànguõi anuûi ta, ñoâi khi coøn taëng ta quaù nhieàu thöông ñau hôn ngoït buøi. Coøn naøng thô, luùc ta caøng ñau khoå, linhhoàn xuoáng taän ñaùy ñòanguïc, naøng thô caøng gaànguõi anuûi, chia seû noãi nieàm ñaéngcay vôùi ta. Quaû thaät “Thô laø ngöôøi yeâu chungthuûy”. Nhieàu aùngthô hay baétnguoàn töø nhöõng taâm hoàn ñaukhoå.            “Phaù vaïn thaønh saàu duy höõu töûu” möôïn röôïu giaûisaàu laø moät caùch  “queân ñôøi”  vaø  “queân mình”! Caøng buoàn, ta caøng laøm nhieàu thô.     Caøng laøm nhieàu thô, caøng tìm “lôøi hay yù ñeïp” vaø cöù nhö theá...  Ta queân ñi noãibuoàn luùc naøo cuõng khoâng hay. Ñuùng ra “phaù vaïn thaønh saàu coøn coù thô”, chôù khoâng phaûi “duy höõu töûu”.

                        Luùc vui ñôøi ñeïp hôn mô, (chæ vui trong mô)

                                                            Khi buoàn caàu nguyeän laøm thô giaûi saàu.

Phöông Thaûo

N’ Everest

Hai caâu treân lyùtöôûng quaù.

Ngöôøi ñôøi thöôøng:

                                                               Luùc vui ñôøi ñeïp hôn mô,

                          Khi buoàn uoáng röôïu, ngaâm thô giaûi saàu.

Phöông Thaûo

N’ Everest

Ngöôøi ñôøi 90% thích uoáng röôïu taùn gaùi hôn uoáng röôïu ngaâm thô giaûisaàu. Nhöng sau ñoù hoï bò “gaùi taùn”, hoï môùi quay laïi “uoáng röôïu ngaâm thô ñôõ buoàn”!      Caùi buoàn cuûa ngöôøi ñôøi,  ña soá buoàn veà vaätchaát hôn laø buoàn veà tinhthaàn.           Neáu thaätsöï ñaukhoå veà tinhthaàn, neân tìm lieàu thuoác tinhthaàn maø chöõatrò. Lieàu thuoác tinhthaàn ñoù laø thô.

                                                                       

THÔ DEÃ LAØM

• Vaâng, thô deã laøm.        Laøm thô coù hai caùch:           Moät laø laøm thô töïnhieân.      Hai laø laøm thô coù kyûthuaät.

LAØM THÔ TÖÏ NHIEÂN

Töø thoânqueâ ñeán thòthaønh, töø ngöôøi hoïc roäng ñeán caùc em muïcñoàng, caùc em baùn baùo, caùc chò baùn cheø, caùc baø ru chaùu, caùc meï ru con v.v...   Ñeàu ít, nhieàu bieát ngaâmnga, hoø haùt...        Baø ru chaùu, meï ru con, chò haùt ru em, khi duøng cadao tuïcngöõ, khi töïbieân töïdieãn, khoâng caàn bieát hay dôû, ñuùng sai, muïcñích laø ru chaùu, ru con, ru em nguõ.   Trong sinhhoaït daângian, khi ñi caày, ñi caáy, ñi ñaùnh caù, ñi troàngchoït*, namthanh nöõtuù thöôøng ñua nhau hoø haùt vui töôi, tieáng cöôøi roänraõ, queân ñi coâng vieäc nhoïcnhaèn tröôùc maét. Ñoù laø moät hình aûnh toátñeïp trong xaõhoäi cuûa nöôùc Vieätnam chuùng ta.     Than oâi! Ngaøy nay xaõhoäi thanh bình haïnhphuùc ñoù khoâng coøn.       Ñôøi soáng vaätchaát ñaåy luøi ñôøi soáng tinhthaàn vaøo dóvaõng.            Moïi ngöôøi chæ bieát coù tieàn treân heát.   Phaûi chaêng ñieàu naøy chính laø ñieàu maø cuï ToáNhö  lo sôï:     Ba traêm naêm sau coù ai coøn nghó ñeán thica khoâng?  Trong boáicaûnh “baø ru chaùu, meï ru con” ñoù, nhöõng loáp tuoåi nhö chuùng toâi ñaõ quen thuoäc thica töø thuôû coøn naèm noâi.          Coù nghóa :        Luùc baét ñaàu coù trí khoân, chuùngta ñaõ tieápthu lôøi ru eâmdòu cuûa meï hieàn Vieätnam...         Cho ñeán baâygiôø toâi cuõng khoâng queân vaø cuõng khoâng bieát ai ñaõ saùngtaùc, nhöng toâi nghó:   Moät laø laøm thô deã laøm, hai laø ngöôøi Vieätnam coù khieáu veà thô, ba laø ngöôøi Vieätnam yeâu thích thô...

                             Con caù roâ daêm nhieàu xöông khoù deû,

                                                                        Con caù treøn baàu maéc reõ cuõng mua.

Ñaïi loaïi nhöõng caâu nhö treân, hay:

  Buïi chuoái sau heø gioù ñöa gioù ñaåy,

                                                                          Anh meâ vôï beù boû baày con thô...

Hay:

                                                                           Lan hueä saàu ai lan hueä heùo,

                                                                           Lan hueä saàu choàng trong heùo ngoaøi töôi.

*Boä Font cuûa VNI-VNI Times- töïñoäng boû daáu, töïñoäng vieát sai chínhtaû nhö chöõ naøy!

Noù töïñoäng vieát “choït” sai beùt,  toâi ñoåi laïi “tr” khoâng ñöôïc, mong ñoïcgiaû thoângcaûm.

(Caùc em beù ngaøy nay, nhaát laø caùc em beù ôû Myõ coù ñöôïc nghe baø, meï hay chò ru nguû khoâng?).   Chuùngta cuõng khoâng daùm chaéc daânchuùng laáy cadao laøm baøi haùt ru em, hay chính daân chuùng ñaõ saùngtaïo ra baøi haùt ru em, roài veà sau trôû thaønh cadao?  Coù leõ giaolöu vaênhoùa hai chieàu:      Coù caû hai. Cadao ñöôïc ñònh nghóa nhö sau:  Ca nghóa ca haùt. Dao nghóa “baøi haùt khoâng coù chöôngkhuùc”. Theo ñònhnghóa “cadao laø baøi haùt khoâng coù chöôngkhuùc”,  chuùngta coù theå hieåu nhöõng baøi haùt ru em coù moät soá ñaõ trôû thaønh cadao.  Vì cadao vaø baøi haùt ru em khoâng theo moät phöôngthöùc naøo caû, neân khoù phaânbieät. Tuy nhieân, caû hai cuõng thuoäc veà thica, thica bìnhdaân, raát töïnhieân khoâng goøboù... Maø laïi hay môùi ñoäcñaùo, nhaát laø ít chöõ, nhieàu yù... Thaät chaátlöôïng khoâng thua caùc loaïi khaùc.

Thíduï:

                                                                                    Traéng da vì bôûi phaán doài,

                                                                                    Ñen da vì bôûi em ngoài chôï tröa.

Hay:

                                                                                    Coøn duyeân keû ñoùn ngöôøi ñöa,

                                                                                    Heát duyeân ñi sôùm veà tröa moät mình.

Chæ hai caâu maø cuõng laøm thaønh vöøa baøi phuù, vöøa baøi höùng:

                                                                                    Qua caàu ngaû noùn troâng caàu, (baøi phuù)

                                                                                    Caàu bao nhieâu nhòp, em saàu baáy nhieâu.(baøi höùng)

Duøng hìnhaûnh ngöôøi noângdaân ñeå haùt ru em:

                                                                              Ngöôøi ta ñi caáy laáy coâng,

                                                                              Toâi ñaây ñi caáy coøn troâng nhieàu beà.

Troâng trôøi, troâng ñaát, troâng maây,

Troâng möa, troâng gioù, troâng ngaøy, troâng ñeâm.

Troâng cho chaân cöùng ñaù meàm,

Trôøi trong, bieån laëng môùi yeân taám loøng.

Laøm thô töïnhieân,  thuoäc loaïi vaênchöông bìnhdaân  vaø truyeànkhaåu nhö treân  raát laø phoåthoâng trong daângian Vieätnam.               Giaithoaïi sau cho thaáy ngöôøi laøm thô töïnhieân (öùngkhaåu thaønh thô) khoâng keùm gì ngöôøi laøm thô coù kyûthuaät. Vua LeâThaùnhToâng raát thích laøm thô (nhaø vua laøm thô, dónhieân phaûi coù kyûthuaät roài).      Moät hoâm vua ñi chôi chuøa NgoïcHoà chöa tìm ñöôïc höùng ñeå ñeà thô.       Boång nhaø vua nghe ngöôøi tieåu tyønöõ theo haàu ngaâm:

                                                                        Ñeán ñaây thaáy caûnh thaáy ngöôøi,

                                                                        Tuy vui ñaïo Phaät, chöa nguoâi loøng ngöôøi.

Vua LeâThaùnhToâng nghe hai caâu thô treân, caûmhöùng laøm baøi thô sau:

TÔÙI ÑAÂY

                                                                  Ngaãm söï traàn duyeân kheùo nöïc cöôøi,

Saéc khoâng tuy Buït, haõy loøng ngöôøi.

Chaøy kình moät tieáng tan nieàm tuïc,

Hoàn böôùm naêm canh laån söï ñôøi.

Beå aùi nghìn truøng khoâng taùt caïn,

Nguoàn aân muoân tröôïng deã khôi vôi.

Naøo naøo cöïc laïc laø ñaâu taù?

Cöïc laïc laø ñaây chín roû möôøi.

LeâThaùnhToâng

Baøi thô Ñöôøng luaät cuûa vua LeâThaùnhToâng khoâng hay, maø hai caâu keát khoâng xaùc nghóa caùc caâu treân.  Trong khi ñoù, ñöùa beù gaùi noâtyø “töïnhieân” öùngkhaåu hai caâu luïcbaùt moäcmaïc ñônsô, maø hoàn thô lailaùng, yù thô doàidaøo, coù söùc truyeàncaûm maõnhlieät  hôn thô cuûa vua LeâThaùnhToâng.  Nhìn töø goùcñoä ñoù, ta thaáy theágiôùi cuûa thô khoâng “kyøthò”,khoâng phaânbieät giaicaáp, tuoåitaùc, trìnhñoä, daântoäc, toângiaùo hay maøusaéc chínhtrò. Thô laø thô. Thô hay laø thô hay, khoâng vì moät lyùdo gì maø boùpmeùo ñöôïc. Baûnchaát cuûa thô laø töïdo, phoùng khoaùng, chaânthaät vaø thieänmyõ.            Ai yeâu thô, rungñoäng thaätsöï trong taâmhoàn seõ laøm thô hay.            Ai khoâng yeâu thô thaätsöï, chæ muoán möôïn thô ñeå ñaït muïcñích rieângtö, thô khoâng bao giôø hay.    Thô hay, khoâng neä nhieàu hay ít, hai caâu moäcmaïc ñôn sô nhö treân vaãn laø hay.     Vaên hay chaúng neä ñoïc daøi, môùi môû ñaàu baøi cuõng bieát vaên hay.    Môû ñaàu truyeän Kieàu daøi 3254 caâu, NguyeãnDu chæ vieát hai caâu thô:

                                                                                    Traêm naêm trong coõi ngöôøi ta,

                                                                                    Chöõ taøi chöõ meänh kheùo laø gheùt nhau.

NguyeãnDu

Hai caâu thô môû ñaàu taäp thô Kieàu daøi 3254 caâu, cuõng laø hai caâu thô keátluaän taäp thô Kieàu 

Cuï ToáNhö NguyeãnDu ñöa ra thuyeát “Taøi meänh töông ñoá”, coøn laïi 3252 caâu laø phaàn daãn

chöùng cho thuyeát “Con ngöôøi coù soá”.           Soá toát, soá xaáu do trôøi moät phaàn, maø cuõng do con ngöôøi aên ôû coù ñöùc, coù haäu hay khoâng.   Cöù xeùt nhaânvaät chính laø ThuùyKieàu seõ roõ.  Kieàu laø

moät thieáunöõ coù hoïc, taøisaéc veïntoaøn, neáu khoâng muoán noùi coâ hôn ngöôøi.  Vì baùo hieáu cho cha, hysinh baùn mình laøm vôï leõ cho ngöôøi ñeå chuoät cha.   Nhôø em laø ThuùyVaân gaén nghóa taøokhang vôùi ngöôøi yeâu cho troøn moái tình ñaàu vôùi KimTroïng.  15 naêm phongtraàn söônggioù, cuoäc ñôøi naøng Kieàu thaät traàmluaân khaùc thöôøng trong beå khoå:  5 laàn ñaùmcöôùi, 5 laàn tanvôû.       4 laàn bò ñaùnhñaäp thaät taønnhaån.  2 laàn bò eùp vaøo laàu xanh.  2 laàn bò baét laøm ngöôøi ôû ñôï.     2 laàn töïtöû, caû hai laàn ñöôïc cöùusoáng. Thöû hoûi:               Moät ngöôøi con gaùi yeáu ñuoái thôdaïi maø ñôøi xuoáng tay naëngneà nhö vaäy, laøm sao maø soáng?  Hônnöõa, ngöôøi con gaùi ñoù coù hoïc,  giañình giagíao, taøisaéc tuyeättraàn, taïisao chòu quaù nhieàu laoñao khoåaûi hôn ngöôøi? NguyeãnDu giaûithích:

                                                                                               

                                                                                                Chöõ taøi chöõ meänh kheùo laø gheùt nhau.

NguyeãnDu

Töø ñoù soaïngiaû choïn:

                                                                                                Vinh nhuïc kieáp naøy moät chöõ khoâng.

Phöông Thaûo

N’ Everest

Sau 15 naêm phong traàn, ThuùyKieàu ñi tu (tu taïi gia, tu trong loøng).     NguyeãnDu laïi moät  laàn nöõa chöùngminh söï bìnhan trong taâmhoàn laø chaân haïnhphuùc:

                                                                                                Tu laø coäi phuùc, tình laø daây oan.

NguyeãnDu

Nhôø nghieäpcaên cuûa Kieàu voán coù “thieäntaâm”,  neân Kieàu bieánñoåi soámeänh cuûa mình khoâng coøn “Ñoaïn tröôøng taân thanh” nöõa.   Ñoaïntröôøng taânthanh nghóa laø tieáng keâu ñöùt ruoät môùi, maø cuï ToáNhö ñaët cho caùi töïa cuûa quyeån truyeän Kieàu.    Thay vì ngoài than thaân traùchphaän, baâygiôø ngöôøi ta nghe tieáng moõ, tieáng kinh cuûa moät ngöôøi con gaùi ñaõ moät thôøi laøm xaoxuyeán yeánanh...        NguyeãnDu bieán moät coâ gaùi “gianghoà” thaønh moät phaättöû ngoanñaïo, chaúng khaùc naøo Chuùc Jeâsus bieán moät ngöôøi phuïnöõ ngoaïitình thaønh moät baø thaùnh.   NguyeãnDu voán laø moät Phaättöû suøng ñaïo, oâng ñaõ tìm ñöôïc söï bìnhan döôùi chaân BoàÑeà, sau khi oâng dí cuoäc ñôøi cuûa mình cuõng nhö cuoäc ñôøi ThuùyKieàu.   Coù hoïc, coù taøi, coù saéc, nhöng soámeänh trôùtreâu:   

                                                           

                                                                        Soáng laøm vôï khaép ngöôøi ta,

                                                                        Kheùo thay thaùc xuoáng laøm ma khoâng choàng.

NguyeãnDu